Đương đầu với AIDS khi nguồn lực khan hiếm

LTS hội nghị quốc tế lần thứ V về HIV/AIDS khu vực Châu Á – Thái Bình Dương đã khai mạc ngày 23 tháng 10 năm 1999 tại Kuala Lumpur thủ đô liên bang Malaysia. Đoàn đại biểu chính thức nước ta có 14 người (gồm có phó chủ tịch ủy ban nhân dân một số tỉnh, thành phố, đại diện một số bộ, hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam và đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh) do giáo sư Đỗ Nguyên Phương, bộ trưởng bộ y tế làm trưởng đoàn và phó giáo sư Trung Á – phó chủ tịch ủy ban quốc gia phòng chống AIDS làm phó trưởng đoàn. Đặc biệt là trong đoàn còn có hai người nhiễm HIV thành viên của câu lạc bộ “Bạn giúp bạn” ở thành phố Hồ Chí Minh và Đăk Lawawk. Ngoài số đại biểu chính thức còn có 130 người Việt Nam là các nhà doanh nghiệp, nhà khoa học, các nhà hoạt động chính trị – xã hội ở khắp các tỉnh miền Bắc – Trung – Nam cũng sang dự họp. Sau 5 ngày làm việc khẩn trương, hội nghị đã bế mạc ngày 27 tháng 10 năm 1999. Ngay khi đoàn Việt Nam vừa về nước, chúng tôi đã có cuộc phỏng vấn với giáo sư Bộ trưởng Đỗ Nguyên Phương.
Phóng viên: thưa Bộ trưởng Đỗ Nguyên Phương, bộ trưởng có thể giới thiệu với độc giả những nét chính của hội nghị lần này?
Bộ trưởng Đỗ Nguyên Phương: hội nghị lần thứ V về HIV/AIDS với chủ đề “Thiên niên kỷ tiếp theo nhìn lại quá khứ và hướng tới tương lai” đã có hơn 3 ngàn người từ 67 nước thuộc khu vực Châu Á – Thái Bình Dương tham dự. Hội nghị họp 3 phiên toàn thể với các nội dung: “Nhìn lại quá khứ”, “Một môi trường rộng hơn”, “Tiến lên về phía trước trong thập kỷ tới” và hàng trăm hội nghị vệ tinh về các lĩnh vực nhỏ khác. Nội dung chính của hội nghị gồm 4 lĩnh vực liên quan tới HIV/AIDS như: chuyên môn y tế (vacxin, thuốc điều trị), quyền con người (việc đối xử với bệnh nhân HIV/AIDS), chính sách và giới (thanh niên, trẻ em). Thủ tướng Malaysia Mahathir Mohamad đã đọc diễn văn khai mạc. Trong bài phát biểu tại hội nghị, giám đốc điều hành UNAIDS – ông Peter Piot nhấn mạnh: “Châu Á cần nổ lực hơn nữa phòng chống AIDS khi số người nhiễm bệnh HIV/AIDS ở châu Á – Thái Bình Dương đã lên tới 7 triệu người”. Tại diễn đàn hội nghị lần này còn có tham luận của những người thuộc đối tượng có nguy cơ nhiễm bệnh HIV cao như gái mại dâm và người mắc bệnh HIV… Đặc biệt là có một bài phát biểu của người bệnh bị nhiễm HIV đã 14 năm cùng người mẹ, sau cuốn phim giới thiệu anh ta, đã gây xúc động thực sự cho các đại biểu dự hội nghị.
Phóng viên: được biết trong phiên họp toàn thể thứ ba ngày 26 tháng 10 bộ phưởng có bài phát biểu về vấn đề “ Đương đầu với AIDS ở những nước có nguồn lực khan hiếm như Việt Nam”. Vậy trong điều kiện khan hiếm nguồn lực như hiện nay, theo bộ trưởng chúng ta cần có những biện pháp gì?
Bộ trưởng Đỗ Nguyên Phương: trước hết để phòng chống AIDS có kết quả, không thể thiếu sự quản lý của các cấp chính quyền, sự tham gia của tất cả các ban ngành, đoàn thể, các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp, lực lượng vũ trang… với những quy định cụ thể về phạm vi trách nhiệm của từng tổ chức. Hai là phải quy động được mọi người dân tham gia hưởng ứng, tham gia các hoạt động phòng chống AIDS ở các mức độ khác nhau. Ba là phải có bộ máy tổ chức đủ mạnh với cơ chế hoạt động linh hoạt, năng động và sự tham gia của các cấp, các ngành cùng toàn thể nhân dân. Bốn là phát huy được vai trò trụ cột và chủ lực của ngành kinh tế. Năm là nhà nước cần đầu tư thỏa đáng cho công tác phòng chống HIV/AIDS cả về nhân lực, vật lực và tài lực.
Phóng viên: vậy để huy động cộng đồng tham gia phòng chống AIDS, nhà nước đã ban hành những chính sách gì, thưa Bộ trưởng Đỗ Nguyên Phương?
Bộ trưởng Đỗ Nguyên Phương: ở nước ta, việc huy động cộng đồng đã được luật pháp hóa bằng các pháp lệnh phòng chống virut gây ra suy giảm miễn dịch ở người HIV/AIDS. Pháp lệnh đã quy định rõ: các cơ quan nhà nước, mặt trận tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang và mọi công dân Việt Nam cũng như mọi tổ chức và cá nhân ở nước ngoài tại Việt Nam đều phải thực hiện việc phòng chống theo quy định của pháp luật.
Phóng viên: theo bộ trưởng, so với các quốc gia, Việt Nam có lợi thế gì trong việc phòng chống HIV/AIDS?
Bộ trưởng Đỗ Nguyên Phương: chúng ta có rất nhiều lợi thế như có chế độ chính trị ổn định (Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, các đoàn thể quần chúng và nhân dân làm chủ, cùng tham gia) có hệ thống tổ chức chặt chẽ từ trung ương đến cơ sở và trong các cơ quan doanh nghiệp… cùng với các mối quan hệ hợp tác theo “chiều ngang” tạo ra mạng lưới cán bộ rộng khắp, hoạt động thống nhất có mạng lưới y tế từ trung ương đến tận xã, phường, thôn, bản với một đội ngũ cán bộ y tế được đào tạo và được giáo dục về đạo đức và phẩm chất nghề nghiệp, đủ sức làm lượng nòng cốt trong các hoạt động phòng chống dịch bệnh nói chung và các phòng chống HIV/AIDS nói riêng, và mọi người dân Việt Nam luôn sẵn sàng tham gia phòng chống AIDS.
Phóng viên: thưa bộ trưởng, trong cuộc phòng chống AIDS hiện nay, ngành y tế tập trung vào những vấn đề gì?
Bộ trưởng Đỗ Nguyên Phương: Trong lĩnh vực y tế chúng tôi đã và đang tập trung huy động cộng đồng tham gia các hoạt động sau: tạo nguồn máu “sạch” thông qua việc phát động phong trào “Hiến máu nhân đạo”, vận động những người khỏe mạnh, không có yếu tố lây nhiễm HIV tình nguyện cho máu và duy trì nguồn người cho máu an toàn. Tổ chức chăm sóc và điều trị bệnh nhân AIDS thông qua việc huy động và sử dụng các cơ sở, vật chất và nhân viên sẵn có của ngành y tế. Tổ chức chăm sóc người nhiễm bệnh tại gia đình và cộng đồng thông qua việc phát triển các mô hình tự chăm sóc giữa nhóm người nhiễm, như nhóm “Bạn giúp bạn”, câu lạc bộ người nhiễm bệnh, trung tâm tham vấn cộng đồng. Đồng thời huy động các ban, ngành, đoàn thể, các tổ chức tôn giáo, các tổ chức nhân đạo, từ thiện, bản thân người nhiễm bệnh HIV và gia đình họ tham gia vào công tác này với sự giúp đỡ về chuyên môn, kỹ thuật của ngành y tế. Huy động mạng lưới khám chữa các bệnh lây truyền qua đường tình dục STD, hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu trong cả khu vực y tế nhà nước và tư nhân vào việc giáo dục sức khỏe nói chung và sức khỏe sinh sản nói riêng, trong phân phối và khuyến khích sử dụng bao cao su cho bệnh nhân STD kết hợp với tư vấn về HIV/AIDS/STD. Huy động các nhà cung cấp dịch vụ, nhất là dịch vụ tư nhân vào việc mở rộng các hoạt động can thiệp giảm tác hại thông qua việc tuyên truyền, hướng dẫn sử dụng bơm kim tiêm và các dụng cụ tiêm chích qua da sạch và sử dụng bao cao su đúng cách trong quan hệ tình dục.
Phóng viên: Vậy phương châm huy động cộng đồng phòng chống AIDS của chúng ta hiện nay?
Bộ trưởng Đỗ Nguyên Phương: Ai có sức góp sức, ai có trí góp trí, ai có công góp công, ai có tiền góp tiền của… tất cả mọi người dân cần biết cách tự bảo vệ mình và không làm lây lan HIV cho người khác. Phương châm này đã khẳng định hướng được các tổ chức và các cá nhân tham gia công cuộc phòng chống AIDS tùy theo điều kiện và khả năng của mình, và ai cũng có thể tham gia được ở các mức độ khác nhau.
Phóng viên: Xin trân trọng cám ơn bộ trưởng!
Mai Linh-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 64(876)1999

Nhật bản và hiểm họa phóng xạ

Đường cao tốc, đường tàu hỏa bị chặn. Trường học, cửa hàng công sở trống rỗng. Cư dân cả một vùng phải ở trong nhà hồi hộp sau những cánh cửa đóng chặt. Những ngày cuối tuần này Tokaimura cách Tokyo 140 km về phía Bắc giống cảnh trong phim on the beach, một bộ phim khắc họa cuộc sống ảm đạm do thảm họa bom nguyên tử. Dân số cũng giảm do nhiễm xạ. Thủ tướng Nhật Bản Obuchi Kuzo đang tập trung tổ chức nội các mới, đã nhận được tin ít phút ngay sau khi tai họa ập đến. Ông lập tức tạm hoãn công việc, triệu tập khẩn cấp một lực lượng đặc nhiệm. Mười hai giờ đồng hồ sau khi tai nạn xảy ra với 10 giờ tối ngày 30 tháng 9 vừa qua, các nhà chức trách cho biết tình trạng hết sức hiểm nghèo. Họ vô cùng lo lắn vì cường độ phóng xạ quá cao. Ông Ouchi Misashi người vận hành máy trực tiếp cùng hai cộng sự đã hứng chịu sự nhiễm xạ cao độ, tương đương với hậu quả trong vòng bán kính 1 km của vụ nổ bom nguyên tử Hiroshima. Nguyên nhân tai họa là lượng uranium vừa đủ cùng điều kiện thích hợp đã gây phản ứng nguyên tử dây chuyền khởi phát. Hậu quả không như ở Trecnobul nhưng độ phóng xạ lại cao hơn nhiều độ phóng xạ trong nhà máy cao gấp 20 nghìn lấn mức cho phép. Đây là thảm họa nguyên nguyên tử tồi tệ nhất ở Nhật Bản từ trước đến nay. Xét cho cùng, đó là hậu quả của sự thiếu ý thức cùng hệ thống máy móc thô sơ. Ở đây chưa có hệ thống máy móc tự động và chuẩn hóa. Nhiều khâu, công nhân vẫn phải làm việc bằng tay. Trong tai nạn vừa qua, họ không hề biết đã sử dụng lượng uranium quá lớn gấp 8 lần cho phép. Mặt khác, họ còn làm bằng tay mặc dầu không được phép để tiết kiệm thời gian. Hai ngày sau, những người lánh nạn đã trở về. Họ cũng không ngờ rằng ngay, cạnh mình lại là sự nguy hiểm kinh khủng đến vậy. Đặc biệt ai nấy đều lo lắng cho tính mạng trẻ nhỏ bởi vì chúng là những người dễ bị tổn thương nhất. Hàng trăm người đã xếp hàng để kiểm tra mức nhiễm xạ, một số người con kiểm tra cả quần áo. Sau sự kiện trên, người ta đặt hàng loạt câu hỏi về việc mở rộng sức mạnh nguyên tử của Nhật Bản. Đặc biệt ở Tokaimura, đây là lĩnh vực chính yếu. Tokaimura cũng là một vùng đất phải chịu hậu quả khoa học nguyên tử nhiều nhất. Đó là sự muộn màng trên chặng đường bị đè nặng bởi sự rủi ro và những điều tiềm ẩn trong cái được gọi là hiệu quả công nghiệp. Nó ảnh hưởng quá lớn tới an toàn công cộng. Tuy vậy mà nhà nước nhấn mạnh đặc biệt vai trò sức mạnh nguyên tử của quốc gia. Hiện Nhật Bản đã có 51 sản phẩm lò phản ứng hạt nhân. Thật trớ trêu, tai họa xảy ra đúng 1 ngày trước khi chuyến tàu chở nhiên liệu nguyên tử được làm từ hỗn hợp uranium và phitonium cập cảng Nhật Bản. Chuyến hàng được chào đón nồng nhiệt và bảo vệ cẩn trọng. Đây là một phần của Chương trình sức mạnh nguyên tử sử dụng nhiên liệu oxit của Nhật Bản. Sau sự cố trên các nhà chức trách có ý định trì hoãn chương trình trên. Nếu điều đó xảy ra, chắc chắn người Nhật sẽ vô cùng bất ngờ, đặc biệt nếu Nhật Bản dừng hẳn chương trình trên (Theo Asiaweek ngày 15 tháng 10 năm 1999).
Tóm lược những thảm họa hạt nhân của Nhật Bản
Tháng 2 năm 1991: một ống phát điện sử dụng hơi nước tại Mihama Nuclear Power bị thủng nhỏ. Một lượng chất phóng xạ đã thoát ra không khí. Tháng 11 năm 1991: Chất Natri lỏng rỉ ra ngoài hệ thống làm lạnh tại Monfu, lò phản ứng nơ-tron động năng của Nhật Bản. Tháng 3 năm 1997 một vụ cháy nổ nghiêm trọng xảy ra ở thư viện hạt nhân hạt Tokaimura. Vụ cháy đã tàn phá trong 16 phút, một số chất phóng xạ đã thoát ra, 37 công nhân bị nhiễm xạ. Tháng 7 năm 1999: nhiễm xạ ở mức 11,5 lần giới hạn an toàn rỉ ra từ ống bị vỡ của máy móc ở Tsuruga. Tuy nhiên các nhà chức trách nói rằng chất phóng xạ không bị thoát ra ngoài. Tháng 9 năm 1999 một phản ứng dây chuyền tự duy trì do nhiên liệu của hệ thống máy móc tại Tokaimura 99 công nhân bị nhiễm xạ nặng.
Thạch Thảo-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 62(874)1999

Những sai lầm đáng tiếc

Có phải cho con ăn cơm sớm thì trẻ mau cứng cáp không?
Quan niệm người xưa kia cho rằng cho con ăn cơm sớm thì trẻ mau cứng cáp là hoàn toàn sai lầm, không có cơ sở khoa học, mà ngược lại, còn ảnh hưởng tới sự phát triển và sức khỏe của trẻ. Chúng ta nên nhớ rằng trẻ em không phải là người lớn thu nhỏ lại mà khi sinh ra đã có đủ các chức năng (trong đó có chức năng tiêu hóa) như người trưởng thành. Song song với quá trình phát triển cơ thể, thì một số chức năng khác của cơ thể mới được hoàn thiện. Cho trẻ ăn cơm sớm, bộ máy tiêu hóa của trẻ chưa thích ứng được kịp thời với chế độ ăn hoàn toàn là sữa mẹ sang chế độ ăn hoàn toàn là sữa mẹ sang chế độ ăn đặc và cứng nhất là khi chưa có răng, trẻ không nhai được mà chỉ nuốt chửng, do đó thức ăn rất khó tiêu và bộ máy tiêu hóa của trẻ phải làm việc quá sức. Đặc biệt còn có một số bà mẹ ở nông thôn, vùng sâu vùng xa vẫn còn cho trẻ ăn cơm nhai, cơm mớm rất mất vệ sinh thậm chí còn là nguồn lây lan bệnh truyền nhiễm cho trẻ. Đối với trẻ em cùng với sự phát triển của cơ thể thì chế độ ăn phải được tuần tự từ các thức ăn lỏng như: sữa, chuyển sang bột loãng, bột đặc rồi cháo và cơm. Nguyên tắc cho trẻ ăn cần thực hiện theo trình tự như sau: 4 tháng đầu hoàn toàn bú sữa mẹ từng tháng 5 cùng với sữa mẹ cho trẻ em ăn uống bổ sung 1 bữa bột loãng. Từ 7 tháng đến 12 tháng, bú mẹ cộng với 3 bữa đến 4 bữa bột đặc. Từ 13 tháng đến 18 tháng: bú mẹ cộng 4 bữa đến 5 bữa cháo. Từ 19 tháng đến 24 tháng bú mẹ cộng với 4 bữa đến 5 bữa cháo đặc hoặc cơm nát.
Nếu mẹ đủ sữa thì có nên cho trẻ ăn bổ sung muộn hay không?
Theo một số tài liệu khoa học thì lượng sữa hàng ngày cơ thể mẹ tiết ra thay đổi theo thời gian. Càng về sau số lượng sữa mẹ sẽ giảm, đậm độ sữa loãng hơn, nhưng giá trị dinh dưỡng và các kháng thể có trong sữa vẫn rất quan trọng đối với trẻ em. Vì vậy nếu bà mẹ đủ sữa thì cũng không nên cho con ăn bổ sung muộn sau 6 tháng. Các chuyên gia đinh dưỡng đã tiến hành nghiên cứu và đưa ra kết luận: hãy cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong vòng 4 tháng đến 6 tháng, sau tháng thứ 6 cần cho trẻ ăn bổ sung ăn sam, ăn dặm vì lúc đó chỉ có sữa mẹ thì không đủ đáp ứng cho nhu cầu phát triển của trẻ. Nếu cho trẻ ăn bổ sung muộn thì đó là nguyên nhân cho trẻ chậm lớn và suy dinh dưỡng. Ngoài ra cho trẻ ăn bổ sung đúng lúc về thời gian còn giúp cho trẻ dần thích ứng với các thức ăn mới, các thực phẩm khác nhau, giúp trẻ có sớm khả năng hòa nhập với cộng đồng xã hội khi trẻ lướn, đồng thời giúp bộ máy tiêu hóa của trẻ hoàn thiện dần từ chế độ ăn lỏng đến đặc và cứng
Thử kiểm tra thể lực của bạn
Đánh giá sức manh cơ bắp chân tay
Muốn đánh giá sức mạnh cơ bắp của tay, bạn hãy đặt 2 cánh tay úp trên bục hoặc ghế, gập duỗi tay lên xuống ít nhất 5 lần, chân duỗi thẳng. Chú ý toàn bộ người làm thành một đường thẳng, không nhô mông lên khi thực hiện. Đối với đùi và chân: ngồi lưng thẳng vuông góc với tường. Bạn hãy từ góc độ ngồi thẳng, từ từ hạ mình ngồi xuống đất và giữ như thế ít nhất 40 giây đồng hồ. Cố gắng dồn trọng lượng cơ thể lên 2 chân là chủ yếu, chỉ tựa nhẹ vào tường.
Thử nghiệm sự mềm mại của khớp xương
Đứng thẳng, một cánh tay kéo về sau lưng và một cánh tay khác quặt về sau dưới lên để làm sao 2 tay chạm nhau, đúng vị trí của xương bả vai. Ngồi trên mặt đất, chân duỗi thẳng, người cúi về phía trước và dùng các ngón tay, hãy thử đưa chạm tay vào đầu ngón chân đang duỗi thẳng.
Nguyễn Văn Tiến-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 62(874)1999

Trái dứa trị sỏi đường tiết niệu thận

Tình cờ, trong dịp công tác xã Hoài Châu, Hoài Nhơn, Bình Định tôi được gặp chị Phụ, mẹ cháu Th 19 tuổi, lâu nay cháu thường đau lưng, đái dắt, đôi lúc đái buốt… Cháu được chuẩn đoán qua siêu âm, có sỏi nhỏ bằng đầu mút chiếc đũa. Cháu đã dùng hơn vài, ba đơn thuốc tân dược nội, ngoại… thỉnh thoảng cháu vẫn đau… vẫn tiểu tiện khó chưa có đái máu đại thể mắt nhìn nước tiểu chưa có máu. Được các bác nông dân chỉ bày… đem trái dứa quả thơm còn để nguyên vỏ đốt, rồi rút thân trụ của quả dứa, trục của hoa còn khoảng trống rút ra, cho phèn chua giã nhỏ vào chừng 5 gram đến 10 gram rồi dùng thân dứa nhét vào kín. Dùng lửa than đốt cháy trọn quả dứa cháy xém vỏ. Xong, vắt nước bỏ bã uống hết nước vắt hết xác có khoảng 250 ml đến 300 ml. Cho uống vào buổi tối, sáng hôm sau cháu tiểu tiện ra một hòn sỏi nhỏ đúng như siêu âm đã chuẩn đoán. Thế là cháu không phải qua điều trị bằng ngoại khoa… Chỉ một trái thơm dứa hoặc khóm với một ít phèn chua điều trị rất tốt cho con chị.. thời gian chỉ có 12 giờ. Trái dứa có tác dụng rất tốt từ rễ, thân, vỏ trọn gói không bỏ một tí gì trái dứa có chứa chất bromelin là một chất phân hủy protid. Từ năm 1963, bromelin đã được nghiên cứu trong điều trị bệnh đau dạ dày, tá tràng trong viêm đại tràng cấp, mạn trong viêm ruột. Nó còn có tác dụng ức chế trong quá trình gây viêm, nhiễm làm giảm tính phù nề và xung huyết… Đặc biệt là rễ của trái dứa khô, sắc uống từ 20 gram đến 30 gram ngày thông tiểu, giảm cơn đau đái buốt, đái dắt và tiểu ra các loại sỏi nhỏ chưa có chỉ định điều trị ngoại khoa. Còn phèn chua minh phàn, không phàn, phèn phi, bạch phàn, có tác dụng lọc nước bẩn, sát trùng, giải độc, chữa đau dạ dày, đau nhức răng, đau mắt, cầm máu, ho ra máu, xuất huyết. Cả dứa và phèn chua là 2 chất có tác dụng rất tốt trong nhiều ngành công nghiệp và trong y dược (Tỉnh hội chữ thập đỏ Bình Định).
Tin vắn thế giới
Indonesia: ngày 26 tháng 10 tổng thống Indonesia đã gửi thư cho Tổng thư ký liên hiệp quốc chính thức trao Đông Timo cho Liên hiệp quốc kiểm soát. Ông còn cho biết lãnh tụ độc lập Đông Timo Gusmao sắp tới Giacata để gặp các nhà lãnh đạo mới của Indonesia.
Trung Quốc: Các báo tiếng Anh ở Hồng Kông ngày 27 tháng 10 đưa tin chính phủ Bào Đào Nha ngày 26 tháng 10 đã đồng ý cho Trung Quốc cử quân đội đến Macao trước lễ bàn giao chính thức Macao cho Trung Quốc ngày 20 tháng 12 năm 1999.
Nam Tư: Bất chấp lời kêu gọi của phe đối lập tại Sebira muốn Mỹ nới lỏng các biện pháp trừng phạt chính quyền Mỹ vẫn tỏ ý kiến quyết tăng cường các biện pháp trừng phạt Serbia. Chính quyền Mỹ cho rằng cách thức duy nhất để có thể lật đổ Tổng thống Nam Tư Milosevic là gây ra sự thiếu thốn cùng cực của dân chúng trong mùa đông này.
Mỹ: Tuần báo Tin quốc phòng Mỹ dẫn lời các quan chức Ấn Độ cho biết cuộc xung đột với Pakistan tại Kargil Casomia vừa qua đã gây thiệt hại cho Ấn Độ là 1,6 tỷ đô la Mỹ. Tờ thời báo Los Angeles của Mỹ vừa công bố danh sách 50 nhân vật có ảnh hưởng lớn trên thế giới trong thế kỷ 20 trên mọi lĩnh vực chính trị tư tưởng, khoa học kỹ thuật, thương nghiệp và tài chính. Lãnh tụ Trung Quốc Đặng Tiểu Bình và Gorbachov đều đứng chung vị trí số 17 về người tiên phong cải cách chế độ cộng sản. Bill Gates chủ hãng phần mềm Microsoft được chọn ở vị trí thứ 50 cuối cùng.
Nga ngày 27 tháng 10, hàng chục đoàn xe bọc thép của Nga đã tiến gần hơn đến thủ phủ Grozny của Chechnya, nhưng các chỉ huy của lực lượng liên bang vẫn im lặng về việc liệu có dự trình tiến công Grozny hay không. Có tin quân Nga đã áp sát Grozny về phía Tây, Tây Bắc và phía Đông và các tướng lĩnh không cho thấy dấu hiệu muốn chấm dứt các cuộc pháo kích và không kích của họ vào những nơi mà họ nói là các căn cứ của phiến quân ở Chechnya. Thứ trưởng thứ nhất Bộ quốc phòng Nga Nikola Mikhailov tuyên bố Nga có đủ vũ khí đề bẹp bất cứ hệ thống chống tên lửa đạn đạo nào. Nếu Mỹ cứ nhất quyết thiết lập hệ thống phòng thủ tên lửa quốc gia thì Nga sẽ triển khai thêm đầu đạn hạt nhân. Báo Bưu điện Washington ngày 26 tháng 10 cho rằng vũ khí của Nga, có những khả năng kỹ thuật có thể xuyên thủng mọi hàng phòng thủ tên lửa và kỹ thuật đó chắc chắn sẽ phải được sử dụng nếu Mỹ ép Nga phải làm như thế nào.
Acmenia bọn khủng bố sát hại thủ tướng chủ tịch quốc hội và nhiều nhà lãnh đạo cao cấp Acmenia.
BS Trang Xuân Chi-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 62(874)1999

Đâu chỉ cần thời gian

Quản lý hành nghề y dược tư nhân có phải là nhiệm vụ riêng của ngành y tế không?
Việc kiểm tra còn nặng về xử lý phạt hơn là hướng dẫn tuyên truyền để mọi người hiểu và hoạt động đúng pháp luật…
Thái Bình là tỉnh có diện tích nhỏ, địa hình lại khá là đơn giản. Song, lĩnh vực quản lý hành nghề y dược tư nhân ở đây có đơn giản hay không? Để giải đáp câu hỏi này Sức khỏe và đời sống xin mời các bạn cùng trao đổi với dược sĩ Đỗ Thị Loan, phó giám đốc Sở y tế Thái Bình.
Phóng viên: Xin bà cho biết ý kiến về bộ phận hành nghề y dược tư nhân trên địa bàn tỉnh?
Dược sĩ Đỗ Thị Loan: Dịch vụ y tế tư nhân phát triển nhanh cùng với sự phát triển kinh tế của tỉnh đã làm đa dạng hóa các loại hình khám chữa bệnh và cung ứng thuốc. Hơn nữa, hành nghề y dược tư nhân xuất hiện giúp người dân có điều kiện khám, phát hiện và điều trị bệnh một cách dễ dàng, thuận lợ. Y dược tư nhân ra đời không chỉ làm giảm sự quá tải cho các bệnh viện công mà còn là động lực để bệnh viện công nâng cao chất lượng phục vụ.
Phóng viên: Hiện toàn tỉnh có bao nhiêu cơ sở hành nghề y dược tư nhân ?
Dược sĩ Đỗ Thị Loan: Theo thống kê đến tháng 6 năm 1999, toàn tỉnh có 1315 cơ sở hành nghề y dược tư nhân y là 389, dược là 447 và y học dân tộc là 479 cơ sở. Trong đó số cơ sở hành nghề có phép và không phép tương đương nhau. Các cơ sở không cho giấy phép chủ yếu nằm rải rác ở các huyện. Họ là lực lượng cán bộ y tế đã về hưu, quân đội giải ngũ, những thầy lang… chủ yếu mở những dịch vụ cỏn con để khám và chữa bệnh đơn giản.
Phóng viên: hành nghề y dược tư nhân ở tỉnh Thái Bình có gì đặc biệt thưa bà?
Dược sĩ Đỗ Thị Loan: hàng năm, chúng tôi có các đợt kiểm tra liên ngành. Và điều đáng mừng là qua 1 nghìn mẫu thuốc được lấy để kiểm nghiệm không có mẫu thuốc giả nào, số thuốc kém phẩm chất là 30 với 30 phần nghìn mẫu. Vai trò của chính quyền cơ ỏ chưa được phát huy đúng mức. Bởi vậy quản lý và kiểm soát các hoạt động của từng cơ sở hành nghề có phần lỏng lẻo, thiếu đồng bộ. Thị trường thuốc ở đây khá ổ định, hàng trôi nổi ít do cửa khẩu được kiểm soát chặt chẽ. Toàn tỉnh chỉ có 30 cơ sở tư nhân bán thuốc lẻ, còn lại chủ yếu là đại lý thuốc. Tỉnh luôn có sự chuẩn bị, dự trữ thuốc cho các dịch bệnh. Ngược lại bộ phận hành nghề y trên địa bàn lại khá là phức tạp khiến việc quản lý khó khăn hơn. Có một số người mở phòng khám chữa bệnh tư nhân tại nhà cùng với đầy đủ mọi hoạt động như một bệnh viện nhỏ nhưng thực tế cũng có cơ sở chưa đủ điều kiện về địa điểm, trang thiết bị… để phục vụ bệnh nhân. Ngoài ra còn có một vài hội được thành lập và hành nghề sức khỏe sinh sản… Do đó, việc quản lý càng phức tạp hơn.
Phóng viên: Có nghĩa là hành nghề y dược tư nhân ở Thái Bình chưa có sự tập trung đầu tư đúng mức?
Dược sĩ Đỗ Thị Loan: Đúng thế, hành nghề y dược tư nhân ở tỉnh Thái Bình còn ở quy mô nhỏ, phân tán, chưa có sức thu hút. Ý thức chấp hành pháp luật của người hành nghề và người bệnh chưa cao. Sở y tế đã tiến hành kiểm tra trắc nghiệm kết quả cho thấy, hầu hết đối tượng hành nghề cũng như bệnh nhân đều thiếu hiểu biết về các quy định của Nhà nước đối với lĩnh vực này. Người dân chưa có ý thức đầy đủ trong việc lựa chọn đến khám chữa bệnh hay mua thuốc tại các cơ sở hợp pháp. Thậm chí, họ còn bao che cho kẻ hành nghề trái phép, trốn tránh sự kiểm tra của các cơ quan chức năng.
Phóng viên: Xin bà vui lòng cho biết sự phối hợp trong quản lý các cơ sở này?
Dược sĩ Đào Thị Loan: Quản lý hành nghề y dược tư nhân không phải là nhiệm vụ riêng của ngành y tế. Trên thực tế, việc phối hợp quản lý giữa các cơ quan chức năng còn nhiều hạn chế. Vai trò của chính quyền cơ ỏ chưa được phát huy đúng mức. Bởi vậy quản lý và kiểm soát các hoạt động của từng cơ sở hành nghề có phần lỏng lẻo, thiếu đồng bộ. Vì thế cho nên nhiều lúc, nhiều nơi việc kiểm tra còn lơi là, chồng chéo, dễ phát sinh tiêu cực. Việc kiểm tra còn nặng về xử phạt hơn là hướng dẫn tuyên truyền cho đối tượng để họ hiểu và hoạt động tốt, đúng luật pháp hơn.
Phóng viên: Thì ra việc quản lý hành nghề y dược tư nhân trên một địa bàn nhỏ lại chẳng nhỏ…?
Dược sĩ Đỗ Thị Loan: Để quản lý hệ thống này quả không đơn giản. Nó không chỉ cần có thời gian mà còn cần phải có sự đồng bộ trong các khâu, các cấp quản lý, cần xây dựng một quy chế vận hành phối hợp, phù hợp với sự phát triển nhanh chóng của loại hình này. Mặc khác cần có sự đầu tư kinh phí, trang thiết bị và nhân lực cho công tác quản lý hành nghề y dược tư nhân hơn nữa.
Phóng viên: xin chân thành cảm ơn phó giám đốc!
Khánh Phương-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 62(874)1999

Có phải đứa trẻ nào khò khè cũng bị suyễn?

Có hai kiểu khò khè ở trẻ nhỏ dưới 6 tuổi
– Trẻ chỉ bị khò khè mỗi khi nhiễm siêu vi đường hô hấp cấp. Gia đình và bản thân trẻ không có cơ địa dị ứng như chàm, nổi mề đay, lác sữa… nhóm trẻ này sẽ hết khò khè trước 6 tuổi và sau đó không bị suyễn nữa.
– Nhóm trẻ còn lại bị khò khè, nhưng do cơ địa dị ứng trong gia đình, thường là chàm nên triệu chứng suyễn của trẻ sẽ kéo dài cho đến lớn.
Ở trẻ 6 – 14 tuổi: Nếu trẻ khó thở thường xuyên, cha mẹ bị suyễn, trẻ lại có các biểu hiện dị ứng như mày đay, chàm… thì thường là trẻ bị suyễn. Ở những trẻ này, có thể điều trị hơi quá mức, nhưng những đợt khò khè của chúng sẽ nhẹ hơn, mau hết hơn nếu dùng các loại thuốc kháng viêm và giãn phế quản hơn là kháng sinh.
Trong những trường hợp này, khi chẩn đoán có bác sĩ gọi là viêm phế quản dạng suyễn, viêm phế quản khò khè nhưng thực ra theo “Chiến lược toàn cầu về bệnh suyễn” thì các bác sĩ nên dùng thẳng từ suyễn thì hợp lý hơn.
Chụp phim phổi sẽ giúp thầy thuốc trong việc chẩn đoán phân biệt những bệnh này.
Những dấu hiệu nào giúp nghi ngờ trẻ bị suyễn?
– Có tiếng rít hay tiếng như huýt sáo khi thở ra, hay những đợt thở rít tái đi tái lại.
– Bị ho, đặc biệt là về đêm, gần sáng.
– Đêm ngủ bị thức giấc vì ho hay khò khè, khó thở.
– Bị ho hay khò khè sau khi trẻ chạy giỡn, vận động nhiều.
– Có vấn đề về hô hấp vào một mùa nhất định nào đó trong năm.
– Bị ho, thở rít hay khó thở, nặng ngực khi gặp những tác nhân kích thích như lông chó, mèo, các hóa chất dạng xịt, bụi khói, khói thuốc lá, xúc động mạnh, khóc, cười quá mức, thay đổi thời tiết, các loại thuốc…
– Bị cảm nhập vào phổi tái đi tái lại hoặc kéo dài hơn 10 ngày mới hết.
– Khi có triệu chứng hô hấp thì phải dùng thuốc giãn phế quản mới hết.
– Càng nên nghĩ nhiều đến bệnh suyễn khi gia đình hoặc bản thân trẻ có người thân bị suyễn hoặc có cơ địa dị ứng (chàm, mày đay, lác sữa…).
– Nếu trẻ ngoại trừ chứng ho tái đi tái lại, còn lại đều khỏe mạnh bình thường thì cũng nên nghĩ đến bệnh suyễn.
Ngoài ra, cũng có những dạng suyễn không rõ ràng như sổ mũi tái đi tái lại hoặc chỉ có tằng hắng.
Làm sao xác định là trẻ có bị suyễn hay không?
Thầy thuốc chuyên khoa có thể chẩn đoán trẻ có bị suyễn hay không bằng những cách sau:
– Điều trị giống như suyễn mà trẻ dứt các triệu chứng là cách chẩn đoán suyễn chắc chắn nhất.
– Đối với trẻ hơn 5 tuổi, làm hô hấp ký với test giãn phế quản có kết quả dương tính cũng là một cách chẩn đoán khách quan.
– Theo dõi lưu lượng với lưu lượng đỉnh kế.
Mời bạn thử nhớ lại: Béo phì
1. Béo phì là tình trạng:
a. Cơ thể không cân đối.
b. Trọng lượng cơ thể vượt quá mức bình thường.
c. Khối lượng mỡ tích tụ trong cơ thể tăng quá mức bình thường.
d. Câu a và c đều đúng.
2. Nguyên nhân gây béo phì:
a. Di truyền chiếm 90%.
b. Đa số do các bệnh lý (nội tiết, tim mạch…).
c. Yếu tố ngoại sinh (chế độ ăn uống, vận động, sinh hoạt…).
d. Tất cả đều đúng.
3. Yếu tố thuận lợi của béo phì:
a. Sống tại nông thôn.
b. Ít hoạt động thể lực.
c. Có sự thay đổi đột ngột về chế độ ăn.
d. Câu b và c đều đúng.
4. Nguy cơ của béo phì:
a. Dễ mắc các bệnh lý: tiểu đường, cao huyết áp, bệnh mạch vành…
b. Nguy cơ bị ung thư: ung thư vú, gan mật, đường ruột, tiền liệt tuyến.
c. Ảnh hưởng tâm sinh lý và mối quan hệ xã hội.
d. Tất cả đều đúng.
5. Nguy cơ tim mạch do béo phì:
a. Giảm cung lượng tim.
b. Giảm thể tích máu.
c. Tăng huyết áp.
d. Tất cả đều đúng.
6. Biện pháp xác định béo phì:
a. Khám lâm sàng.
b. Chỉ số cân nặng theo chiều cao (BMI).
c. Đo tỷ lệ mỡ, tỷ lệ eo/mông.
d. Tất cả đều đúng.
7. Nguyên tắc điều trị béo phì:
a. Giảm cân càng nhanh càng tốt.
b. Giảm năng lượng ăn vào và tăng năng lượng tiêu hao.
c. Chỉ can thiệp khi có béo phì thật sự.
d. Tất cả đều đúng.
8. Những điều cần lưu ý khi thực hiện ăn kiêng:
a. Hạn chế uống nước lọc.
b. Cần quyết tâm áp dụng một thực đơn ăn kiêng tuyệt đối.
c. Ăn đầy đủ các bữa ăn và cung cấp đủ các chất dinh dưỡng.
d. Giảm dần số bữa ăn trong ngày.
9. Các biện pháp phòng ngừa và điều trị béo phì:
a. Chế độ dinh dưỡng.
b. Vận động, tập luyện thể thao.
c. Thuốc, phẫu thuật.
d. Tất cả đều đúng.
10. Tiêu chuẩn của thuốc điều trị béo phì:
a. Có hiệu quả giảm khối lượng mỡ của cơ thể.
b. Không gây loãng xương, mất nước, teo cơ.
c. Không gây nghiện, có thể sử dụng lâu dài.
d. Tất cả đều đúng.
Đáp án: 1c, 2c, 3d, 4d, 5c, 6d, 7b, 8c, 9d, 10d
PV – -Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Năm 1999

Những quan điểm đối nghịch về vitamin

Hiện tại vẫn chưa có những thông tin bổ sung về khả năng phòng ngừa bệnh ung thư của beta – caroten và các loại caroten khác. Dẫn chứng không nên sử dụng những loại thuốc nói trên với mục đích phòng chống ung thư. Phòng ngừa ung thư bằng rau xanh và trái cây vẫn là biện pháp có hiệu quả hơn so với việc sử dụng bất kỳ loại chất phụ gia nào dưới dạng thức ăn.
L.Poling và các tín đồ vitamin
Trong giới các thầy thuốc ở Mỹ có một câu nói đùa chí lý những người hâm mộ vitamin có một loại nước tiểu đắt nhất thế giới! Những người hâm mộ vitamin cho rằng bổ sung vitamin là cần thiết với tất cả mọi người không những cần phải vitamin hóa, một cách toàn diện mà còn cần phải dùng chúng với liều thật cao. L.Poling nhà sinh hóa hai lần được giải thưởng Nobel được những tín đồ vitamin suy tôn như một thần tượng. L. Poling nghiện vitamin rất nặng trong những năm cuối đời, hàng ngày ông dùng tới 8 trăm đơn vị vitamin E một khối lượng rất lớn, gấp đôi liều lượng thuốc mà y học hiện đại quy định dùng trong ngày, còn đối với vitamin C thứ thuốc yêu thích nhất của ông, hàng ngày ông xơi tới 18 gram, 300 lần lớn hơn lượng cần thiết đối với cơ thể. Poling có tuổi thọ cao, đã vượt qua cột mốc tuổi 90. Các môn đệ khoa học của ông tất nhiên đã giải thích sự trường thọ của sư phụ trên cơ sở ưu điểm của vitamin. Tuy nhiên, chúng ta cũng biết trong lịch sử rất nhiều người có tuổi thọ còn cao hơn thế, mà chẳng cần dùng tới các thứ polivitamin bổ sung. Mặt khác, những giải nobel mà poling được trao tặng lại không liên quan đến vitamin một giải trong lĩnh vực hóa học và một giải cho sự nghiệp đấu tranh vì hòa bình. Năm 1971, Poling xuất hiện với cuốn sách vitamin C và bệnh cảm cúm nổi tiếng, tiếp theo là cuốn Bệnh ung thư và vitamin C, trong đó khẳng định: vitamin C liều cao có khả năng cải thiện tình trạng của một số dạng ung thư và kéo dài sự sống. Có điều những phát minh về vitamin được trình bày trong 2 cuốn sách trên thực ra mới chỉ được kiểm nghiệm trên giấy, Poling chưa từng tiến hành các nghiên cứu thực nghiệm trên quy mô lớn, mà chỉ dựa trên các tài liệu và những suy luận. Những hình thức quảng cáo khôn khéo đã khiến dân chúng tin rằng, các chất đó có thể giúp con người chiến thắng bệnh ung thư, và nhiều chứng bệnh khác. Và trên thực tế, lợi ích kinh doanh vẫn mạnh hơn tư duy sáng suốt. Có điều y học vốn không phải là toán học hoặc vật lý lý thuyết, bằng con đường nghiên cứu như vậy trong trường hợp may mắn nhất cũng chỉ có thể tìm ra được một lý thuyết đẹp. Khách quan mà nói, lý thuyết về vitamin C của ông đúng là rất hấp dẫn, tuy nhiên để đạt tới chân lý như vậy vẫn chưa đủ, những lý thuyết đẹp không phải bao giờ cũng đúng.
Báo động của tổ chức y tế thế giới
Những năm gần đây, đối với việc phòng ngừa ung thư, người ta đã đặt rất nhiều hy vọng vào các vitamin chống oxy, đặc biệt là beta-carote tiền vitamin A và vitamin E. Nhiều công trình nghiên cứu đã khẳng định những người thường xuyên sử dụng rau xanh và trái cây chứa nhiều vitamin rất ít khi bị mắc ung thư. Bí quyết chiến thắng bệnh ung thư tưởng như đã tới gần, thế là kinh doanh đã vượt trước khoa học, ngành sản xuất và buôn bán các chất phụ gia có vitamin A và vitamin E tràn ngập khắp toàn cầu. Tuy nhiên những công trình nghiên cứu gần đây cho thấy, các chất phụ gia có chứa các caroten không những không có khả năng ngăn chặn, mà ngược lại còn làm cho bệnh ung thư phát triển mạnh hơn. Thí dụ tỷ lệ đàn ông nghiện thuốc lá có sử dụng các caroten bị mắc ung thư phổi cao hơn những người hút thuốc mà không dùng tới loại vitamin đó. Mặt khác, tỷ lệ tử vong vì các bệnh tim mạch ở những người sử dụng các thứ thuốc chứa caroten cũng cao hơn. Chính vì vậy gần đây, Tổ chức y tế thế giới đã đưa ra một tuyên bố có tính báo động: “Hiện tại vẫn chưa có những thông tin bổ sung về khả năng phòng ngừa bệnh ung thư của beta – caroten và các loại caroten khác. Dân chúng không nên sử dụng những loại thuốc nói trên với mục đích phòng chống ung thư. Phòng ngừa ung thư bằng rau xanh và trái cây vẫn là biện pháp có hiệu quả hơn so với việc sử dụng bất kỳ loại chất phụ gia nào dưới dạng thức ăn. Tuy nhiên, lời tuyên cáo của Tổ chức y tế dường như đã bị phớt lờ. Các chất phụ gia có chứa caroten vẫn cứ được sản xuất hàng loạt và tràn ngập thị trường. Những hình thức quảng cáo khôn khéo đã khiến dân chúng tin rằng, các chất đó có thể giúp con người chiến thắng bệnh ung thư, và nhiều chứng bệnh khác. Và trên thực tế, lợi ích kinh doanh vẫn mạnh hơn tư duy sáng suốt. Tóm lại, hiện tại trong giới khoa học vẫn chưa có một quan điểm thống nhất về tác dụng của một số vitamin, còn trên thị trường vitamin cũng như bất kỳ một thị trường vitamin cũng như bất kỳ một thị trường nào khác, đôi khi vẫn có những xung đột không chỉ về quan điểm khoa học, mà còn vì lợi ích giải đáp cuối cùng, có lẽ chúng ta nên nhớ lại một chân lý cổ xưa: “Mọi thứ đều là những chất độc và mọi thứ đều là thuốc. Vấn đề mấu chốt chỉ là ở liều lượng” (Theo Zdorovie Nga).
Thái Hư-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 62(874)1999

Nước máy một giải pháp tích cực cho vấn đề nước sạch nông thôn

Nước sách nông thôn đến nay vẫn là vấn đề khó khăn, phức tạp vì nó gắn liền với một khu vực rộng lớn chiếm tới 80 phần trăm dân số, thu nhập của người dân nông thôn còn thấp, chưa nói đến những tập quán lạc hậu về sư dụng nước từ xưa để lại. Theo kết quả điều tra mới đây của Trung tâm nước sạch vệ sinh môi tường Hà Nam ở 56 xã trên 114 xã, phường thì mới chỉ có 20,8 phần trăm dân số ở khu vực nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh, trong khi cả nước là 40 phần trăm. Đặc biệt những hộ đói nghèo ở nông thôn chiếm trên dưới 10 phần trăm vẫn phải ăn nước giếng làng bị ô nhiễm. Do việc dùng nước không hợp vệ sinh nên một số căn bệnh có liên quan với việc sư dụng nước không giảm. Bệnh phụ khoa chiếm tỷ lệ là 30 phần trăm, bệnh đau mắt hột là chiếm 16,4 phần trăm, bệnh ngoài da chiếm là 15,7 phần trăm, bệnh tiêu chảy chiếm 8,6 phần trăm. Những năm gần đây, nhờ công cuộc đổi mới đất nước, với những chủ trương chính sách ở tầm vĩ mô vấn đề nước ở nông thôn đã có một cuộc cách mạng trên quy mô rộng. Tinh Hà Nam từ ngày tái lập tỉnh vào tháng 1 năm 1997, đã sửa chữa làm mới và đưa vào sử dụng 5084 giếng nước trong đó có 750 giếng khoan do tổ chức Unicef tài trợ xây dựng 2242 bể chứa nước lắp đặt 17 nghìn mét ống dẫn nước ở khu dân cư. Đặc biệt tính đến hết năm 1998, ở địa bàn nông thôn Hà Nam đã xây dựng và đưa vào sử dụng 9 công trình cấp nước tập trung, kinh phí do nhân dân đóng góp kết hợp với tập thể, nhà nước và các tổ chức hỗ trợ. Riêng hệ thống cấp nước bệnh viện Lý nhân do tổ chức MFS tài trợ 100 phần trăm kinh phí. Các công trình cấp nước tập trung được phân bổ ở huyện Thanh Liêm 2, xã Thanh Nghi, công suất là 80 mét khối trong một ngày đêm, cấp nước cho 1200 dân, công trình ở xã Thanh Thủy, công suất là 150 mét khối trong một ngày đêm, cấp nước cho 1600 hộ dân. Huyện Kim Bảng có 5 bao gồm Ba Sao 1, công suất 90 mét khối trong một ngày đêm, cấp nước cho 1500 dân, Ba Sao 2 công suất là 90 mét khối cho một ngày đêm, cấp nước cho 1500 dân. Ngọc Sơn, công suất là 335 mét khối cho một ngày đêm, cấp nước cho 5 nghìn dân. Nhật Tân công suất là 45 mét khối trong một giờ, cấp nước cho 10 nghìn dân, Nhật Tựu hoàn thành giai đoạn 1 công suất là 30 mét khối trong một giờ cấp nước cho 3500 dân, huyện Lý Nhân 1 – ở xã Hàn Mạc, công suất là 40 mét khối trong một giờ, phục vụ 2500 dân, thị xã Phủ Lý công trình nước máy ở xã Liêm Chính, công suất là 20 mét khối trong một giờ phục vụ 3.500 dân. Đến nay, tỉnh Hà Nam đã có 4 huyện trên tổng 6 huyện, thị có công trình nước sạch tập trung ở khu vực nông thôn, phục vụ cho 30.300 dân. Đây thực sự là những chấm đỏ trên bản đồ nước sạch của khu vực nông thôn tỉnh Hà Nam. Một điều ai cũng nhận thấy là ở những làng, xã được sử dụng nước máy, các bệnh như tiêu chảy, đau mắt hột, bệnh phụ khoa, bệnh ngoài da đã giảm đi rõ rệt. Đời sống nông dân được cải thiện khi có điện, nước máy. Hiện nay, Trung tâm nước sạch vệ sinh môi trường Hà Nam đang chuẩn bị xúc tiến cho xây dựng 2 hệ thống cấp nước nối mạng có quy mô cấp nước cho từ 50 hộ đến 70 hộ ở thôn Trung Đồng, xã Văn Xá, huyện Kim Bảng, và Trạm xá xã Bình Nghĩa, huyện Bình Lục. Đây là loại hình cấp nước tập trung quy mô phù hợp với các làng, xóm vùng đồng trũng, có vốn đầu tư nhỏ dưới 100 triệu đồng. Nước được xử lý tập trung vừa bảo đảm chất lượng, vừa giữ được ổn định tầng nước ngầm. Có thể khẳng định mô hình nước máy quy môi vừa và nhỏ là một giải pháp tích cực, phù hợp với vùng nông thôn. Kết hợp với giếng khoan, giếng đào, bể chứa, bể lọc… thì trong thời gian không xa, mục tiêu nông dân được sử dụng nước sạch là có thể thực hiện được. Mô hình nước sạch nông thôn mà Hà Nam đã và đang thực hiện, các địa phương trong cả nước có thể vận dụng trên bước đường công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn theo tinh thần nghị quyết đại hội đảng lần thứ VIII đã đề ra.
Nguyễn Bảo-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 62(874)1999

AIDS – Im lặng là chết

Trách nhiệm giải trình – chủ đề chính của Ngày Thế giới phòng chống AIDS năm nay – yêu cầu từng vị Tổng thống, từng ngài Thủ tướng, mỗi vị đại biểu Quốc hội, các Nghị sĩ, và mỗi chính trị gia sẽ quyết định và tuyên thệ “Phòng chống AIDS sẽ bắt đầu từ chính bản thân tôi”. Trách nhiệm giải trình cũng đòi hỏi các nhà lãnh đạo phải tăng cường các nỗ lực nhằm bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương, đó là những người sống với AIDS, thanh thiếu niên, người hành nghề mại dâm, người tiêm chích ma túy, hoặc nhóm nam quan hệ tình dục đồng giới. Trách nhiệm giải trình cũng yêu cầu tất cả mọi người cùng nhau hợp tác cùng với nhóm xã hội dân sự đóng vai trò trọng yếu trong cuộc chiến chống AIDS. Trách nhiệm giải trình cũng đòi hỏi các nhà lãnh đạo phải hành động để có được những thay đổi thực sự và tích cực nhằm tăng cường quyền lực và niềm tin cho phụ nữ và em gái, và làm chuyển biến mối quan hệ giữa nam và nữ ở các tầng lớp xã hội khác nhau.
Nhưng trách nhiệm giải trình không chỉ dừng lại ở những người có quyền lực, mà còn liên quan đến mỗi chúng ta. Trách nhiệm giải trình đòi hỏi các doanh nhân phải tiến hành phòng chống HIV tại nơi làm việc và cho cả cộng đồng, phải quan tâm tới những lao động bị nhiễm và gia đình của họ. Trách nhiệm giải trình cũng bắt buộc những nhân viên y tế, lãnh đạo các cộng đồng và các tổ chức tôn giáo phải lắng nghe và quan tâm mà không được phán xét. Trách nhiệm giải trình cũng yêu cầu những người cha, những người chồng, cậu con trai và những người anh trai, những cậu em trai phải ủng hộ và khẳng định các quyền của phụ nữ. Trách nhiệm giải trình cũng đòi hỏi các nhà giáo phải nuôi dưỡng mơ ước và nguyện vọng của các nữ sinh. Trách nhiệm giải trình đòi hỏi từng người nam giới phải giúp đỡ nhau để bảo đảm rằng phái nam khác hiểu và thực hiện trách nhiệm của mình và hiểu rằng người đàn ông chân chính có nghĩa vụ bảo vệ những người khác khỏi hiểm nguy. Và trách nhiệm giải trình cũng đòi hỏi mỗi chúng ta phải đưa AIDS ra khỏi bóng tối, và truyền đi thông điệp “Im lặng là chết”.
Theo Kofi A. Annan
Giao ban Ban điều hành Dự án Phòng chống HIV/AIDS khu vực phía Nam
Sáng 06/12/2006, Ban điều hành Dự án Phòng chống HIV/AIDS khu vực phía Nam tổ chức buổi họp giao ban tại Hội trường Viện Pasteur thành phố Hồ Chí Minh. Tại buổi họp, các Tiểu ban đã báo cáo tình hình hoạt động trong năm 2006 và định hướng kế hoạch hoạt động năm 2007. Trong năm qua, các Tiểu ban đã cùng với Ban điều hành tham gia giám sát và hỗ trợ hoạt động phòng chống AIDS tại các tỉnh; tổ chức những lớp tập huấn cơ bản về những nội dung liên quan cho cán bộ thuộc các tiểu ban. Đây là năm đầu tiên nên Ban điều hành còn đang trong quá trình tìm hiểu để đi đúng hướng. Nhìn chung, hoạt động phòng chống HIV/AIDS tại một số tỉnh thành khu vực phía Nam năm qua còn chưa nhận được sự quan tâm đúng mức, đặc biệt là đối với những chương trình mới như: Chương trình chăm sóc điều trị, Chương trình dự phòng lây truyền mẹ con… Do đó, định hướng hoạt động năm 2007 là tập trung vận động sự quan tâm của lãnh đạo các tỉnh thành để có sự chỉ đạo chặt chẽ và hỗ trợ nhiều hơn đối với hoạt động phòng chống AIDS. Đồng thời, các Tiểu ban cũng có kế hoạch để hỗ trợ về mặt kỹ thuật cho những tỉnh có nhu cầu. Tại buổi họp này, các Tiểu ban cũng nêu lên khó khăn về sự thiếu nhân lực chuyên trách hoạt động này.
Tin giao ban T3G quận huyện quý 4/2006
Ngày 7/12/2006 tại 22/24 quận huyện và đại diện một số Chương trình sức khỏe tham dự giao ban T3G quận huyện quý 4/2006. Nội dung gồm báo cáo tình hình hoạt động T3G quận huyện, tình hình kiểm tra năm 2006 và thảo luận rút kinh nghiệm. Bác sĩ Trương Trọng Hoàng nhận xét và đánh giá công tác tổ chức kiểm tra và các biểu mẫu báo cáo, góp ý kiến để công tác kiểm tra đánh giá hoạt động T3G ngày càng trở thành công cụ thúc đẩy hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe một cách hiệu quả. Các T3G đề xuất tiến hành kiểm tra lồng ghép với Đoàn kiểm tra cuối năm của Sở Y tế, kiến nghị T4G nên tổ chức tập huấn những thành viên T3G tham gia kiểm tra hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe cuối năm. Dược sĩ Trần Huệ Trinh, Giám đốc T4G phát biểu đúc kết và đặc biệt cảm ơn các Trung tâm Y tế cử Đại diện Ban Giám đốc tham dự giao ban T3G, thể hiện sự quan tâm sâu sắc đến công tác truyền thông giáo dục sức khỏe cho nhân dân.
Anh Thi – Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội-1999

Lưỡi báo hiệu tình trạng sức khỏe?

Bác sĩ khám bệnh bao giờ cũng xem lưỡi, có phải lưỡi thể hiện tình trạng sức khỏe không? Lưỡi tôi như có một lớp phấn trắng phủ trên mặt lưỡi như thế có phải là đang tiềm ẩn một bệnh gì không? Lê Thi – Trần Hưng Đạo – Hà Nội.
Có nhiều lý do khiến cho lưỡi biến màu (bình thường lưỡi có màu đỏ nhạt), ví dụ lưỡi bị nhiễm nấm như kiểu trẻ em bị tưa lưỡi hoặc do hút thuốc lá hoặc do uống thuốc kháng sinh. Khi bạn bị bệnh, nhất là bị bệnh sốt thì trên bề mặt lưỡi xuất hiện một lớp mỏng, màu trắng hay hơi vàng, lí do là vì khi ta không khỏe khoắn ta ăn ít và nói cũng ít cho nên lưỡi ít hoạt động vì thế lớp mỏng trên mặt lưỡi là sự tích tụ của vi khuẩn, những hạt li ti của thức ăn và các tế bào bong ra. Khi bị ốm ta cũng có cảm giác khô miệng và không tiết ra đủ nước bọt để lau sạch lớp trắng tích tục đó đi. Và khi ta khỏe trở lại thì lớp trứng ở lưỡi cũng biến mất. Bạn có thể làm cho lưỡi phục hồi màu sắc bình thường bằng cách dùng bàn chải đánh răng chải nhẹ lên bè mặt lưỡi hoặc dùng nạo lưỡi. Vệ sinh răng miệng hàng ngày càng tốt hơn nếu thêm động tác vệ sinh cho lưỡi. Các thầy thuốc đông y cho rằng lưỡi phản ánh tình trạng nội tạng trong cơ thể. Cho nên quan sát lưỡi dựa vào màu sắc, hình khối và những đặc điểm trên bề mặt lưỡi để chẩn đoán các bệnh và đánh giá vận khí chung của con người. Ví dụ lưỡi có màu nhợt nhạt là thể hiện tình trạng khí huyết không vượng hoặc có vấn đề về máu. Lưỡi có lớp tưa mỏng màu trắng vẫn được coi là bình thường nhưng nếu dày và có màu vàng hay bóng nhẫy như có mỡ thì các thầy thuốc đông y thường chuẩn đoán là có bệnh ở đường tiêu hóa. Lưỡi có những chấm đỏ được xem là bị căng thẳng thần kinh. Vậy nếu bạn vẫn còn lo ngại về lớp trắng ở lưỡi bạn nên tham khảo thêm ý kiến của các thầy thuốc đông y. Ngoài việc chế thành dược phẩm, số kiến này còn được ông chỉ đạo dùng chế tạo rượu kiến, trà kiến, nước giải khát kiến. Để đối phó với bệnh phong thấp, Ngô Chí Thành chế loại chuyên dược Mã nghĩ loại phong thấp linh. Theo thống kê 90% người bệnh được chữa khỏi. Đã có vài nghìn người bệnh nặng có thể ngồi dạy được. Kiến cũng có thể trị được bệnh nghẽn máu não. Tân Phượng Hà, diễn viên trứ danh của Trung Quốc, đã 6 năm liền sử dụng loại thuốc phối chế của Ngô Chí Thành. Kết quả là bà có thể rời khỏi giường, đi bách bộ, tóc bạc trở thành đen. Trong quá trình trị liệu những bệnh nhân như phong thấp, Ngô Chí Thành tình cờ phát hiện triệu chứng viêm gan của họ cũng biết mất. Thế là một loại đặc dược về viêm gan được chế tạo và có mặt trên thị trường. Trong 5 năm, 49 nghìn người dùng thuốc, hiệu suất đạt đến 97%. Theo lý luận Trung y, gan là gốc của cơ thể, nhiều bệnh tật phát sinh do gan suy yếu. Mã nghĩ là loại thuốc bổ gan hiệu quả. Năm qua, một giáo sư đã viết thư tán thành nghiên cứu của Ngô Chí Thành. Trong hội nghị y học ở Mỹ, bác sĩ Ngô Chí Thành đã nhận Huy chương vàng về công trình nghiên cứu của ông. Ở thế bất lợi họ vượt qua nhược điểm của mình bằng tính tiến công, nâng cao lòng tự tin, nhờ đó họ mới giao hợp được. giống như một nghệ sĩ xiếc đi trên dây, họ phải không ngừng di chuyển. Họ lấy sáng kiến chủ động để bù đắp cho sự thiếu tự tin. Biến cố chủ yếu trong tình dục là sự cương cứng của đàn ông. Nó chịu ảnh hưởng của yếu tố tâm lý hóa học nội tại của lòng tin tưởng và dễ bị thương tổn bởi chính chủ động của phụ nữ. Cho nên nếu phụ nữ tấn công trước thì nguy cơ làm phương hại đến toàn bộ quá trình, làm rối loạn tính tự chủ của đàn ông xuất hiện liệt dương giả. Tóm lại đàn ông ít được đảm bảo hơn, ít tự tin hơn, vì tình dục của họ phụ thuộc vào sự hoạt động thông qua một quá trình bấp bệnh khó lường trước hết được, không kiểm soát hết được. Đôi lúc người đàn ông làm tình chỉ là việc bất đắc dĩ về mặt tâm lý, không đơn thuần để tìm khoái cảm, mà để trắc nghiệm nhân thân, để tự khẳng định mình là một người đàn ông.
BS Đào Xuân Dũng-Sức khỏe & Đời sống/ Bộ Y tế – Hà Nội – Số 65(877)1999